« خسن و خسین و هرمان هسه »  
نقد از : رضا نجفی   
  

لابد آن لطیفه معروف را شنیده اید كه فرد كم اطلاعی درباره خسن و خسین، دو دختران معاویه سخن 
"گفته بود! راست اش باورم نمی شد معادل این لطیفه را در روزنامه ای به اعتبار و اهمیت "اعتماد 
.بیابم 

در ص 16 شماره مربوط به پنجشنبه 18 مرداد 1386 (ش. 1463) این روزنامه در ستون چهره ی 
روز، مطلبی با نام "هرمان هسه: كوه جادو صعب العبور" درج شده بود كه معادل این لطیفه شمرده 
 می شود. در این مطلب آمده است: "شاید كمتر كسی حدس بزند كه نویسنده رمان دو جلدی كوه جادو 
یكی از پرطرفدارترین نویسندگان اروپایی قرن بیستم لقب بگیرد. این نویسنده اما در اروپا برخلاف 
.ایران نویسنده ای پرخواننده به حساب می آید و كسی رمان كوه جادو او را صعب العبور نمی داند 
."امروز روز تولد هرمان هسه این نویسنده برنده نوبل آلمانی است
 
اما ببینیم در همین چند سطر چند اشتباه وجود دارد: الف- نویسنده رمان «كوه جادو» توماس مان 
است و نه هرمان هسه ب- هرمان هسه در ایران پرخواننده ترین نویسنده آلمانی زبان در سی سال 
گذشته است و هركدام از رمان های خوبش با پنج یا شش ترجمه متفاوت به چاپ های مكرر رسیده 
.است 

پ- رمان كوه جادو براستی صعب العبور است 

ت- سالروز تولد هسه 18 مرداد نیست، بلكه 11 تیر (دوم ژوئیه) است. 18 مرداد (9 اوت) سالروز
. مرگ هرمان هسه است

،به هر حال، نویسنده ی مطلب مورد اشاره، پس از ابراز گلایه از ترجمه های بد آثار هرمان هسه 
 حساب ترجمه كوه جادوی این نویسنده را از این امر جدا دانسته اند و گفته اند: ترجمه بخش بزرگی 
 از آثار هسه، توسط پرویز داریوش انجام شده كه اغلب نه فارسی درستی دارند و نه از اصالت كافی 
. برخوردارند 

بیش و كم می توان این نظر را پذیرفت، اما برای دقیق تر بودن اطلاعات، باید گفت از حدود 60 
 ترجمه ای كه از آثار هسه در فارسی یافت می شود، تنها چهار عنوان را داریوش به فارسی 
بازگردانده است و مترجمان دیگری مانند عبدالحسین شریفیان، محمد بقایی و سروش حبیبی پركارتر 
، از او بوده اند. از آن گذشته، هرچند نثر داریوش در بسیاری ترجمه هایش چندان موفق نیست 
.استثنائن ترجمه سیذارتای او را بهترین ترجمه سال شناخته اند 

نگارنده در ادامه آورده است: "هرمان هسه در سال 1878 و در بخش آلمانی سوییس به دنیا آمد. او 
."در سال 1906 رمان چرخ را منتشر كرد 
اما هسه در سال 1877 (نه در سال 1878) در خود آلمان (نه سوییس) زاده شد و نام رمان منتشر 
.شده او در سال 1906 زیر چرخ (نه چرخ) بود 

نویسنده ابرازداشته است كه این اثر هسه، هسته اصلی دیگر آثار او را تشكیل می دهد. حال آن كه زیر 
.چرخ جزو نخستین و خام ترین آثار او شمرده می شود 

سخن كوتاه كنیم. لغزش های نگارنده به همین فهرست ختم نمی شود. ایشان از كسب جایزه نوبل در 
سال 1932 سخن می گوید (هسه در 1946 این جایزه را دریافت كرد). از دیگر آثارش مهره های 
شیشه ای را نام می برد (كه منظور بازی مهره های شیشه ای است) و كلی گویی های نادقیقی درباره 
گرایش هسه به فلسفه هنری به سبب بحران های روحی اش در سال های پایانی دهه 1910 ابراز می 
كند.از ذكر ضبط نادرست نام ها برای نمونه به شكل سیندارتا  ،گلوموند و ناریس نیز چشم می پوشیم 
.كه لابد جزو غلط های تایپی هستند 

 برای من كه روزنامه اعتماد را دوست دارم، شگفت انگیز بود كه شاهد چاپ مطلبی با این لغزش 
های فاحش در آن باشم و از باب همین دوست داشتن است كه این لغزش ها را آگاهی می دهم.به این 
.امید که روزنامه نگاران ما قدری کارشان را جدی تر بگیرند